บริบทการปฏิบัติการไซเบอร์ของกองทัพบก

บริบทการปฏิบัติการไซเบอร์ของกองทัพบก

( Concept of Army Cyber Operations )

โดย พลตรี ฤทธี  อินทราวุธ

ผู้อำนวยการศูนย์เทคโนโลยีทางทหาร

 การปฏิบัติการไซเบอร์ ( Cyber Operations ) ของแต่ละประเทศ จะมีระดับความสำคัญ ขอบเขต รูปแบบ และมุมมองที่แต่ต่างกันไป ตามบริบทของแนวคิดด้านภัยคุกคาม ( Concept of Threats ) รวมถึงขีดความสามารถของการปฏิบัติการของตน และงบประมาณที่ใช้ในการพัฒนาศักยภาพด้านไซเบอร์ ถึงแม้ว่าหลายประเทศโดยเฉพาะประเทศเล็กๆ ต่างให้ความสนใจกับการพัฒนาเสริมสร้างพลังอำนาจทางทหารให้ยิ่งใหญ่ ให้ทัดเทียมหรือเหนือกว่าประเทศมหาอำนาจในด้านการลงทุนพัฒนาด้านการปฏิบัติการไซเบอร์ เพราะใช้งบประมาณที่น้อยกว่า ใช้เทคนิคเฉพาะตัวของบรรดาแฮ๊คเกอร์ ( Hacker ) ของประเทศนั้นๆ สามารถที่จะรบกวน โจมตี ทำลาย หรือสร้างความเสียหายกับระบบเครือข่าย ( Network ) หรือระบบโครงสร้างพื้นฐาน ( Infrastructure )  ของประเทศใหญ่ๆ ได้อย่างมหาศาล เมื่อเทียบกับการปฏิบัติการรบในรูปแบบอื่นก็ตาม ดังนั้นการปฏิบัติการไซเบอร์ จึงขึ้นอยู่กับหลักคิดของแต่ละประเทศว่าจะมีทัศนะ หรือมุมมองเช่นไร

ประเทศสหรัฐอเมริกา มีหน่วยงานที่เรียกว่า Homeland Security ซึ่งเป็นหน่วยงานด้านความมั่นคงของรัฐบาล และมีองค์กรที่ชื่อว่า Industrial Control System Cyber Emergency Response Team ( ICS-CERT ) ภายใต้ศูนย์

รักษาความมั่นคงปลอดภัยไซเบอร์แห่งชาติ National Cyber security and Integration Center ( NCCIC )  ได้มีการกำหนดระดับภัยคุกคามด้านไซเบอร์ ( Spectrum of Cyber Threats ) ไว้  ๔ ระดับ ดังนี้

๑. ภัยคุกคามในระดับรัฐบาลแห่งชาติ ( National Governments ) คือ ภัยที่อาจจะเป็นอันตรายต่อผลประโยชน์ของประเทศชาติ เช่น การโฆษณาชวนเชื่อ การเปลี่ยนแปลงหน้าเว็บไซต์ เพื่อสร้างความรำคาญให้กับหน่วย

งานของรัฐ ตลอดจนทำให้เกิดการหยุดชะงักของโครงสร้างระบบสาธารณูปโภค พื้นฐาน เช่น ไฟฟ้า ประปา โทรศัพท์ การขนส่ง คมนาคม เป็นต้น เพื่อให้เกิดความเสียหายเป็นวงกว้าง โดยเฉพาะเป้าหมายที่โครงสร้างพื้นฐานของประเทศ จะถูกกำหนดไว้เป็นเป้าหมายหลักในการดำเนินการ โดย พวกสายลับมืออาชีพ ( Tradecraft )  ที่มีการใช้เทคโนโลยีที่มีประสิทธิภาพ  และเครื่องมือที่ทันสมัยเป็นปัจจัยสำคัญ

เป้าหมายหลัก คือ การสร้างความอ่อนแอ  การรบกวน หรือการทำลายประเทศ  เป้าหมายรอง คือ  การจารกรรม เพื่อสร้างการโจมตีต่อเป้าหมายโดยเฉพาะหน่วยงานรัฐ หรือหน่วยงานความมั่นคง  เพื่อให้ได้ข้อมูลความก้าวหน้า

ทางด้านเทคโนโลยี  การหยุดชะงักของโครงสร้างพื้นฐาน ตลอดจนมุ่งไปสู่การโจมตีต่อระบบเศรษฐกิจของประเทศ  นอกจากนั้นการโจมตีชนิดเต็มรูปแบบต่อโครงสร้างพื้นฐาน  เป็นการโจมตีเพื่อมุ่งทำลายความสามารถของรัฐอย่างต่อเนื่อง และรัฐเป้าหมายจะไม่สามารถตอบโต้การดำเนินการนั้นๆ ได้

การโจมตีในระดับประเทศ ( Cyber Warfare )  ตัวอย่างกรณี สตักซ์เน็ต (  Stuxnet ) คือ หนอนคอมพิวเตอร์ ( Worm ) ที่ถูกตรวจพบเป็นครั้งแรกเมื่อเดือน มิถุนายนปี 2553 สตักซ์เน็ต พิเศษกว่ามัลแวร์ตัวอื่นๆ คือ มันถูกสร้างขึ้น

เพื่อมุ่งทำลายระบบควบคุมในโรงงานผลิตอาวุธนิวเคลียร์ในประเทศอิหร่าน และก็ทำได้สำเร็จด้วย โดยสตักซ์เน็ตเข้าไปทำลายระบบควบคุมการประมวลผล SCADA ( Supervisory Control and Data Acquisition ) ที่ผลิตโดยบริษัท Siemen และใช้ในการควบคุมกระบวนการต่าง ๆ ในโรงงานอุตสาหกรรม และระบบสาธารณูปโภคต่าง ๆ ระบบท่อส่งน้ำมัน ระบบสายส่งไฟฟ้า และระบบโรงงานนิวเคลียร์ทั่วโลก สตักซ์เน็ตสามารถฝังตัวเข้าไปในโปรแกรม Step-7 ซึ่งเป็นโปรแกรมที่ทำงานบน PLCs ( Programmable Logic Controllers ) ซึ่งเป็นตัวควบคุมการทำงานของระบบ ต่างๆในโรงงานอุตสาหกรรม   ทางบริษัท Symantec ได้รายงานว่า เป้าหมายของสตักซ์เน็ต คือ เครื่องคอมพิวเตอร์ในประเทศอิหร่าน ซึ่งมากกว่า 60% ของเครื่องคอมพิวเตอร์ที่ถูกโจมตี โดยทางการอิหร่านได้ยอมรับเป็นครั้งแรกว่า สตักซ์เน็ตได้เจาะเข้าไปยังระบบคอมพิวเตอร์ของโรงไฟฟ้านิวเคลียร์ ปัจจุบันมีรายงานว่าสตักซ์เน็ตเริ่มมีการแพร่กระจายไปยังโรงงานอุตสาหกรรมในประเทศจีนอีกด้วย

สตักส์เน็ต เป็นเวิร์ม หรือไวรัส ที่เชื่อว่าพัฒนาโดยประเทศสหรัฐอเมริกา โดยมีเป้าหมายเพื่อเข้าไปทำลายระบบ SCADA ซึ่งเป็นระบบคอมพิวเตอร์ที่ใช้ควบคุมและพัฒนาระบบอาวุธนิวเคลียร์ของประเทศอิหร่าน และการโจมตีของสตักส์เน็ตนั้นได้ผลจริง ทำให้ประเทศอิหร่านได้ประกาศเลื่อนความสำเร็จของโครงการนิวเคลียร์ออกไปอีก สตักส์เน็ต ( Stuxnet ) เป็นสิ่งที่พิสูจน์ให้เห็นแล้วว่า สงครามไซเบอร์ ( Cyber Warfare )  นั้นเกิดขึ้นจริง

๒. การก่อการร้าย และ กลุ่มการก่อร้าย ( Terrorists )  มุ่งสร้างความเสียหายต่อผลประโยชน์ของประเทศ โดยการใช้รหัสโปรแกรมคอมพิวเตอร์ ( Code Program ) การสร้างความเสียจึงถูกจำกัดตัวลง แต่ในอนาคตภัยคุกคามทางไซเบอร์ในส่วนนี้ อาจจะได้รับการพัฒนาเทคโนโลยีที่เพิ่มระดับความรุนแรงขึ้นมาก็เป็นได้

เป้าหมายหลัก คือ การสร้างความหวาดกลัวไปยังประชาชนในประเทศเป้าหมาย เป้าหมายรอง คือ การสร้างหรือก่อให้เกิดการบาดเจ็บล้มตายให้เกิดขึ้น รวมถึงการสร้างความอ่อนแอต่อระบบเศรษฐกิจของประเทศเป้าหมายจากการเกิดขึ้นของสงครามการก่อร้ายไปทั่วโลก

๓. สายลับหรือพวกจารกรรมในภาคอุตสาหกรรม และกลุ่มองค์กรอาชญากรรม ( Industrial Spies and Organized Crime Groups ) การจารกรรมขององค์กรระหว่างประเทศ และองค์กรเครือข่ายอาชญากรรมต่างๆ เป็นภัยคุกคามระดับกลางของประเทศ  โดยที่พวกเขามีขีดความสามารถ ที่จะดำเนินการจารกรรมและ การปล้นสะดมต่องบประมาณในระบบอุตสาหกรรมขนาดใหญ่  รวมทั้งความสามารถของพวกเขาที่จะดำเนินการจ้าง หรือพัฒนาความสามารถของแฮ็กเกอร์ของกลุ่มของเขาเองได้

เป้าหมายหลัก จะหวังในผลประโยชน์ที่ได้รับเป็นหลัก  เป้าหมายรอง คือ การโจมตีโครงสร้างพื้นฐานสำหรับคู่แข่งทางการค้าหรือกลุ่มเป้าหมายอื่นๆ การขโมยความลับทางการค้า การแบล็กเมล์เพื่อเรียกร้องผลประโยชน์ 

๔. กลุ่มแฮ็กเกอร์ที่มีอุดมการณ์ ( Hacktivists ) กลุ่มแฮ็กเกอร์ ( Hacker ) ที่มีอุดมการณ์เป็นรูปแบบของกลุ่มเล็กๆ มีแรงจูงใจหรือแนวทางเพื่ออุดมการณ์ทางการเมือง หรือบุคคลทางการเมือง รวมทั้งกลุ่มต่อต้านต่างๆ ในระดับประเทศที่เป็นฝ่ายตรงกันข้าม  พวกเขาเป็นภัยคุกคามในระดับกลางในการดำเนินการโจมตีกระจายไปในเมืองเป้าหมาย แต่ความเสียหายส่วนใหญ่กลุ่มแฮ็กเกอร์ ( Hacktivist ) นี้ ที่สร้างขึ้นในระหว่างประเทศ มักปรากฏให้เห็นชัดเจนในด้านการโฆษณาชวนเชื่อมากกว่าความเสียหายให้กับโครงสร้างพื้นฐานที่สำคัญ

เป้าหมายหลัก คือ การสนับสนุนแนวทาง หรือวาระทางการเมืองของพวกเขา เป้าหมายรองของพวกเขา คือ การโฆษณาชวนเชื่อ และส่วนความเสียหายที่ก่อให้เกิดนั้นก็เพียงเพื่อให้บรรลุแนวทางที่พวกเขาต้องการให้เป็นไปเท่านั้น

๕. แฮ็กเกอร์  ( Hackers ) การโจมตีไซเบอร์แบบนี้จะเกิดมากที่สุด และมีการประชาสัมพันธ์เผยแพร่อย่างกว้างขวาง โดยพวกเหล่าแฮ็กเกอร์มือสมัครเล่น  โดยที่แฮ็กเกอร์ดังกล่าว สามารถก่อให้เกิดภัยคุกคามที่สำคัญอย่างกว้างขวาง และส่งผลกระทบรวมทั้งการสร้างความเสียหายในระยะยาวให้กับโครงสร้างพื้นฐานในระดับชาติได้ พวกแฮ็กเกอร์เหล่านั้นที่กระจายอยู่ทั่วโลก ก็ยังเป็นกลุ่มของแฮ็กเกอร์ที่มีขนาดใหญ่ และยังเป็นภัยคุกคามที่ค่อนข้างสูง ที่ส่งผลกระทบ ซึ่งขึ้นอยู่กับขอบเขตและการหยุดชะงักของระบบฯ อันก่อให้เกิดความเสียหายอย่างร้ายแรง รวมทั้งความเสียหายต่อทรัพย์สินอย่างกว้างขวาง หรือการสูญเสียชีวิตอีกด้วย ในขณะที่ประชากรของกลุ่มแฮ็กเกอร์เหล่านี้มีการขยายตัวเพิ่มขึ้น ถึงแม้ว่าพวกแฮ็กเกอร์เหล่านี้จะไม่ใช่พวกแฮ็กเกอร์ที่มีความเชี่ยวชาญเป็นพิเศษและเป็นอันตรายอย่างร้ายแรง แต่พวกเขาก็อาศัยความพยายามที่ประสบความสำเร็จในการโจมตีดังกล่าวอย่างต่อเนื่องเช่นกัน

สำหรับตัวอย่างที่น่าสนใจของกลุ่มแฮ็กเกอร์ดังกล่าว ได้แก่กลุ่มที่เรียกว่า Ghostnet เป็นกลุ่มแฮ็กเกอร์ชาวจีน   ที่มีข่าวว่ามีการปฏิบัติการโจมตีเมื่อเดือน มีนาคม ๒๕๕๒ เพื่อเป้าหมายทางการเมือง เช่น กรณีผู้ดูแลสำนักงานของ

องค์ทะไลลามะ ( ที่เมืองธรรมศาลา ประเทศอินเดีย ) สงสัยว่าโดนขโมยข้อมูลซึ่งเป็นเอกสารลับ จึงเชิญ เกร็ก วอลตัน ผู้เชี่ยวชาญจากองค์กรเฝ้าระวังสงครามข้อมูลของแคนาดา ( IWM ) มาตรวจสอบ ก็พบว่าข้อมูลของ โค้ด มัลแวร์/โทรจัน ที่โจมตีนี้ บ่งชี้ว่ามาจากเซิร์ฟเวอร์ 3 ตัว ที่ตั้งอยู่ที่ เกาะไหหลำ กวางตุ้ง และซิฉวน ในประเทศจีน และในเยอรมนี, ไซบรัส, มอลตา, โรมาเนีย ฯลฯ แต่ถึงอย่างไรทางรัฐบาลจีนให้การปฏิเสธในเรื่องดังกล่าว และไม่ยอมรับว่ามีกลุ่มแฮ็กเกอร์ดังกล่าวอยู่จริง โดยนาย ซ่ง เสี่ยวจวิน นักวิเคราะห์ทางการทหารและยุทธศาสตร์ในกรุงปักกิ่ง บอกกับไชน่า เดลี่ ( นสพ.จีน ) ว่า กรณีดังกล่าวเป็นประเด็นการเมืองล้วนๆ โดยกลุ่มตะวันตกพยายามระบายสีต่อเติมเรื่องเกินจริง แต่ถึงอย่างไรองค์กรเฝ้าระวังสงครามข้อมูลของแคนาดา ( IWM ) เองก็เชื่อว่าอาจจะเป็นกลุ่มแฮ็กเกอร์รับจ้าง หรืออาจจะเป็นกลุ่มแฮ็กเกอร์เอกชนชาวจีน ที่รู้จักกันในนาม "แฮ็กเกอร์รักชาติ"

กรณีล่าสุดเมื่อวันที่ ๒ กรกฎาคม ๒๕๕๘ ศูนย์ประสานการรักษาความมั่นคงปลอดภัยระบบคอมพิวเตอร์ประเทศไทย ( Thai-CERT ) ได้เปิดเผยข้อมูลการโจมตีของกลุ่มแฮกเกอร์ GhostShell ว่าได้โจมตีเว็บไซต์สถาบันการศึกษาและบริษัทห้างร้านในไทยไป ๘๒ แห่ง โดยข้อมูลที่เผยแพร่บอกถึงช่องโหว่ที่ใช้ในการโจมตี และข้อมูลบางส่วนที่ถูกขโมยมาจากฐานข้อมูล ไทยเซิร์ต รายงานว่า การโจมตีครั้งนี้พุ่งเป้าไปที่มหาวิทยาลัย และบริษัทเอกชนทั่วโลก โดย GhostShell ได้เปิดเผยแผนโจมตี ตั้งแต่วันที่ ๒๘ มิถุนายน ๒๕๕๘ และนำข้อมูลที่เจาะได้มาจากเว็บไซต์กว่า ๕๐๐ แห่ง เป็นข้อมูลเกี่ยวกับผู้ใช้งานกว่า ๑๓,๐๐๐ คน เผยแพร่เพิ่มเติม จนปัจจุบันได้มีผู้เข้าถึงข้อมูลดังกล่าวมากกว่า ๔,๐๐๐ ครั้ง จากเว็บไซต์ที่ได้รับผลกระทบสูงสุดเป็น เว็บไซต์มหาวิทยาลัยในสหรัฐอเมริกา (.edu) จำนวน ๑๐๘ โดเมน เว็บไซต์ในประเทศไทย จำนวน ๘๒ โดเมน เว็บไซต์ .com จำนวน ๖๑ โดเมน และ เว็บไซต์ในออสเตรเลีย ๔๐ โดเมน ตามลำดับ ซึ่งข้อมูลที่รั่วไหลเป็นโครงสร้างฐานข้อมูลของหน่วยงาน รวมถึงข้อมูลผู้ใช้งานและรหัสผ่านของผู้ใช้ระบบ เทคนิคสำคัญที่ GhostShell ได้ใช้คือ SQL injection ซึ่งเป็นการเจาะเว็บไซต์เข้าถึงฐานข้อมูลหน่วยงานโดยตรง จากการตรวจสอบพบว่า เว็บไซต์ของไทยที่ได้รับผลกระทบเป็นของมหาวิทยาลัยจำนวน ๕๘ โดเมน ของโรงเรียน ๓ โดเมน และเป็นของหน่วยงานเอกชนจำนวน ๒๑ โดเมน

การกำหนดขอบเขตและระดับการปฏิบัติการไซเบอร์ของกองทัพบก โดยกองทัพบกให้ความสำคัญกับระดับภัยคุกคามด้านไซเบอร์ ๔ ด้าน ได้แก่ ๑. ภัยคุกคามที่ส่งผลต่อความมั่นคงของประเทศ  ๒. ภัยคุกคามที่ส่งผลกระทบต่อจังหวัดชายแดนภาคใต้ ( จชต. ) ๓. ภัยคุกคามที่ส่งผลกระทบต่อสถาบันฯ ๔. ภัยคุกคามที่ส่งผลกระทบต่อภาพลักษณ์ของกองทัพ ดังนี้

๑. ภัยคุกคามที่ส่งผลกระทบต่อความมั่นคงของประเทศ การใช้ไซเบอร์เพื่อสร้างให้เป็นภัยคุกคามในระดับประเทศ หรือระดับชาติ วิธีการอาจจะเพียงแค่ใช้เว็บไซต์ของประเทศตนเอง เผยแพร่ข่าวสารที่ทำให้เกิดความได้เปรียบทางการเมือง หรือด้านความมั่นคง หรือข้อมูลความลับของชาติ การแพร่กระจายโปรแกรม ไม่พึงประสงค์ ( Malware )  เช่น Virus Computer , Worm , Trojan , Spyware , Botnet etc. เพื่อสร้างความเสียหายต่อข้อมูลและระบบสารสนเทศขององค์กรต่างๆ   รวมถึงการเจาะระบบและการโจมตี ( DDos Attack ) โดยเหล่าบรรดาแฮ็กเกอร์ ที่อยู่ในเครือข่ายไซเบอร์ทั่วโลก พวกสมัครเล่น พวกร้อนวิชา และอาจจะรวมถึงผู้ที่ไม่พอใจต่างๆ  ถือว่าเป็นภัยคุกคามในระดับความมั่นคงของประเทศ

๒. ภัยคุกคามที่ส่งผลกระทบต่อจังหวัดชายแดนภาคใต้ ( จชต. ) เป็นการใช้ไซเบอร์ เพื่อการเผยแพร่ข่าวสารของผู้ก่อความไม่สงบ เพื่อให้สื่อมวลชนกระแสหลักนำไปเผยแพร่ต่อ หรือเพื่อให้ประชาชนทั่วไป รวมทั้งเจ้าหน้าที่รัฐเกิดความกลัวเกรง ถือเป็นการปฏิบัติการข่าวสาร ( IO ) การปฏิบัติการจิตวิทยาอย่างหนึ่ง นอกจากนั้นยังมีการแสดงถึงผลงานของผู้ก่อความไม่สงบที่อาจจะส่งผลกระทบ ทำให้เกิดแนวร่วมของผู้ก่อความไม่สงบเพิ่มขึ้น ซึ่งการเผยแพร่หรือแชร์ข้อมูล หรือภาพเหล่านั้น คนที่กระทำอาจจะกลายเป็นแนวร่วมมุมกลับโดยไม่รู้ตัวก็เป็นไปได้  นอกจากนั้นยังมีกรณีของการสร้างเว็บไซต์ที่กลุ่มผู้ก่อความไม่สงบใช้เป็นแหล่งการพบปะ และแจ้งข่าวสารของกลุ่มของตนเอง เพื่อหลีกเลี่ยงการเฝ้าติดตามของเจ้าหน้าที่รัฐ  หรือบางกรณีการอาจลุกลามไปถึงขั้นกระทบในระดับความมั่นคงของประเทศ เช่น การจัดทำเว็บไซต์พูโล หรือ รัฐปัตตานี ซึ่งนอกจากจะเป็นแหล่งในการเผยแพร่ข่าวสารแล้วยัง เป็นการตอกย้ำถึงการดำรงอยู่ของกลุ่มผู้ก่อความไม่สงบที่ มีตัวตน มีองค์ของตนเอง และพร้อมที่จะต่อต้านการปกครองของรัฐบาลนั่นเอง

๓. ภัยคุกคามที่ส่งผลกระทบต่อสถาบัฯ เป็นสิ่งที่กระทำได้ง่าย และยากต่อการดำเนินคดีต่อผู้กระทำ การดำเนินการดังกล่าว มีทั้งการเผยแพร่ภาพที่หมิ่นสถาบันฯ การวิจารณ์สถาบันฯ ในทางเสื่อมเสีย การกล่าวร้าย ป้ายสี ให้สถาบันฯ เกิดความเสื่อมศรัทธาต่อประชาชน กฎหมายที่เกี่ยวข้องไม่อาจจะดำเนินการได้ สาเหตุหลายประการ ผู้กระทำไม่ได้อยู่ประเทศไทย หรือผู้กระทำใช้เครื่องมือของต่างประเทศ ซึ่งกฎหมายของต่างประเทศไม่ได้รับรองความผิดในฐานความผิดนั้น หรือการใช้กระบวนการตุลาการของไทย ในการปิดกั้นการเผยแพร่ดังกล่าว ก็มีขอบเขตการดำเนินการจำกัดอยู่เฉพาะประเทศไทยเท่านั้น การเข้าถึงข้อมูลในต่างประเทศก็ยังสามารถเข้าถึงข้อมูลเหล่านั้นอยู่หรือในประเทศไทย ถ้าหากว่ามีผู้ใดสามารถใช้เทคโนโลยีที่เรียกพล็อกซี่ ( Proxy ) หรือ  เครือข่ายส่วนตัวเสมือน ( Virtual Private Network: VPN ) ก็สามารถที่จะเข้าไปรับรู้ข้อความหรือเนื้อหาเหล่านั้นได้อยู่ดี การปิดกั้นดังกล่าวเป็นเรื่องกระทำได้ยาก

๔. ภัยคุกคามที่ส่งผลกระทบต่อภาพลักษณ์ของกองทัพ เพื่อทำให้ภาพลักษณ์ของกองทัพหรือผู้นำกองทัพเสื่อมเสีย หรือลดความน่าเชื่อถือในสังคม ย่อมจะสร้างความไม่เชื่อมั่นต่อการปกป้อง หรือพิทักษ์อธิปไตยของชาติ อาจจะเป็นการแสดงให้ประชาชนเชื่อว่า กองทัพมีแต่กำลังพลที่ขาดวินัย ไม่รักษากฎระเบียบของกองทัพ การกระทำผิดกฎหมายของประเทศ ล้วนแล้วแต่เป็นหัวข้อที่ผู้ที่ต้องการกระทำต่อกองทัพใช้เป็นประเด็นหลักๆ ในการดำเนินการ สิ่งเหล่านั้นหรือข้อมูลที่ได้รับอาจจะได้มาจากการกระผิดของกำลังพลเพียงบางคนของกองทัพ แต่เมื่อมีการเผยแพร่ในโลกไซเบอร์ จะเกิดผลกระทบในวงกว้างและจะขยายผลเหตุการณ์ต่างๆ ดำเนินไปได้อย่างรวดเร็วมาก การพยายามจะชี้แจงข้อเท็จของกองทัพอาจจะต้องดำเนินการภายหลังจากเหตุการณ์ทางไซเบอร์เกิดขึ้นแล้ว หรืออาจจะแค่การประชาสัมพันธ์ในเชิงตอบโต้ผ่านทางสื่อกระแสหลักทั้งหลาย  สำหรับการแก้ไขปัญหาทางไซเบอร์กระทำได้ยาก เนื่องจากการเผยแพร่หรือกระจายข่าวสารเป็นการกระทำในแบบเครือข่ายที่เชื่อมต่อกันไปเรื่อยๆ ไม่รู้จบ นอกจากนั้นยังมีประเด็นที่เกี่ยวข้องกับด้านการเมือง หรือในด้านของความไม่พอใจของคนในกองทัพเป็นการส่วนตัว ก็เป็นประเด็นที่จะสร้างความเสื่อมเสียภาพลักษณ์ต่อกองทัพในภาพรวมได้เช่นกัน นอกจากนั้นยังมีประเด็นสำคัญที่มักจะเกิดขึ้นบ่อยๆ เช่น เอกสารลับของทางราชการ ถูกนำไปเผยแพร่ในโลกไซเบอร์ ผู้กระทำอาจจะต้องการเพียงเพื่อให้ประชาชนทั่วไป หรือฝ่ายที่ไม่พอใจของกองทัพ ได้นำไปเผยแพร่ ขยายผล แต่กลับส่งผลกระทบต่อหน่วยงานที่เกี่ยวข้องอย่างมาก เพราะนอกจากเสื่อมเสียภาพลักษณ์แล้ว ยังจะแสดงถึงการขาดประสิทธิภาพในการทำงานด้านการรักษาความลับของทางราชการกระทำไม่ได้ตามที่ระเบียบกำหนดไว้นั่นเอง

บริบทของการปฏิบัติการไซเบอร์ ( Cyber Operations ) กองทัพบกจึงได้กำหนดภารกิจหลักของศูนย์ไซเบอร์กองทัพบกไว้ทั้ง $ ด้านคือ การปฏิบัติการด้านไซเบอร์เชิงรับ , การปฏิบัติการด้านไซเบอร์เชิงรุก และการสนับสนุนการปฏิบัติการข่าวสาร 

๑. การปฏิบัติการด้านไซเบอร์เชิงรับ  เป็นการปฏิบัติในด้านการรักษาความมั่นคงปลอดภัยไซเบอร์ โดยการปฏิบัติการตั้งแต่ การควบคุมการเข้าถึงสารสนเทศ การกำหนดกฎระเบียบ ข้อบังคับ นโยบายและแนวทางปฏิบัติในการ

รักษาความมั่นคงปลอดภัยสารสนเทศ การตรวจสอบและประเมินความเสี่ยงของอุปกรณ์สารสนเทศ ตลอดจนการตรวจสอบและประเมินความเสี่ยงของกระบวนการทำงานต่างๆ ทั้งด้านงานปกติ และงานด้านสารสนเทศ การตรวจสอบช่องโหว่ของระบบฯ การเฝ้าระวัง และป้องกันระบบฯ จากการถูกเจาะและการโจมตีทางไซเบอร์ เพื่อให้เกิดความมั่นคงปลอดภัยในการใช้งานระบบสารสนเทศ

ผลลัพธ์ในการดำเนินการ สามารถเฝ้าระวัง ตรวจสอบ และป้องกันการโจมตีของฝ่ายตรงข้าม การแจ้งเตือนภัย มีความรู้ ความเข้าใจ ความสำนึก ความตระหนักในด้านภัยคุกคามทางไซเบอร์ และกำลังพลมีขีดความสามารถในการปฏิบัติการรักษาความมั่นคงปลอดภัยด้านไซเบอร์มากขึ้น          

๒. การปฏิบัติการด้านไซเบอร์เชิงรุก จะต้องมีขีดความสามารถ ทักษะ ของเจ้าหน้าที่ และ ทรัพยากร โดยเฉพาะสิ่งอุปกรณ์ และงบประมาณในการปฏิบัติการ โดยแบ่งเป็น ๓ ระดับ ดังนี้

๒.๑ ระดับ I และ II  ( Tiers I - II )  เป็นการโจมตีโดยใช้ประโยชน์จากช่องโหว่ที่รู้จักกันทั่วไป ทรัพยากรทั้งสิ่งอุปกรณ์ และงบประมาณต่างๆ อยู่ที่ประมาณ ๑ ล้านบาทขึ้นไป ระดับดังกล่าว เป็นแค่เบื้องต้นของการ

ปฏิบัติการเชิงรุก ( Cyber Offensive Operations ) เพราะการใช้อุปกรณ์ทั้ง Hardware และ Software ที่เป็นกลุ่ม Open Source ในการตรวจหาช่องโหว่ของระบบ การเจาะระบบ และการโจมตีเบื้องต้น ต่อเป้าหมายที่ไม่มีระบบป้องกันที่แข็งแรงมากนัก รวมถึงการโจมตีและขัดขวางเส้นทางการจราจรของข้อมูล

ผลลัพธ์ในการดำเนินการ เป็นการรบกวนการปฏิบัติของฝ่ายตรงข้าม หรือถ้าสามารถยกระดับการโจมตีได้ก็จะสามารถสร้างความเสียหายแก่สารสนเทศของฝ่ายตรงข้าม นอกจากนั้นยังสามารถหาจุดอ่อน หรือช่องโหว่เพิ่มเติม และขยายผลในการปฏิบัติการไซเบอร์เชิงรุกในระดับสูงขึ้นต่อฝ่ายตรงข้ามได้

๒.๒ ระดับ III และ IV ( Tiers III - IV )   เป็นการโจมตีที่ได้รับการสนับสนุนที่ดี และมีระดับของความเชี่ยวชาญ และความซับซ้อนเพียงพอ ที่จะค้นพบช่องโหว่ใหม่ๆ ในระบบ และการใช้ประโยชน์จากช่องโหว่เหล่านั้น การใช้ทรัพยากรทั้งสิ่งอุปกรณ์ และงบประมาณต่างๆ อยู่ที่ประมาณ ๑๐๐ ล้านบาทขึ้นไป ระดับดังกล่าว ต้องอาศัยเครื่องมือที่มีคุณลักษณะเฉพาะที่สูงขึ้น และ Software ที่มี License ตลอดจนต้องมีการอบรมเจ้าหน้าที่เพื่อเป็นผู้เชี่ยวชาญดังกล่าว เป็นการพัฒนาไปสู่ นักรบไซเบอร์ ( Cyber Warrior )

ผลลัพธ์ในการดำเนินการ เพื่อให้ระบบสารสนเทศของเป้าหมายหยุดการให้บริการทางด้านสารสนเทศ หรือถึงขั้นเข้าไปควบคุมสารสนเทศของฝ่ายตรงข้าม และสั่งให้สารสนเทศนั้นไปสร้างความเสียหายต่อเป้าหมายได้ระดับ III และ IV ( Tiers III - IV )  

๒.๓ ระดับ V และ VI ( Tiers V - VI ) ผู้โจมตีต้องลงทุนเงินจำนวนมาก อยู่ที่ประมาณ ๑,๐๐๐ ล้านบาทขึ้นไป และต้องใช้ระยะเวลาหลายปีที่จะการสร้างช่องโหว่ในระบบของเป้าหมาย รวมทั้งระบบที่ได้รับการคุ้มครองทางกฎหมายในประเทศเป้าหมายต่างๆ ซึ่งการปฏิบัติการไซเบอร์เชิงรุกดังกล่าว เป็นการพัฒนาไปสู่สงครามไซเบอร์ ( Cyber Warfare )   

ผลลัพธ์ในการดำเนินการ เพื่อให้ระบบสาธารณูปโภคของเป้าหมายทั้งหมดหยุดการให้บริการ หรือควบคุมให้ระบบฯ เกิดความเสียหายทั้งทรัพย์สินและชีวิต

๒.๓ การสนับสนุนการปฏิบัติการข่าวสาร เป็นกระบวนการเฝ้าระวัง ตรวจสอบ ค้นหา เก็บรวบรวม บันทึกข้อมูล จำแนก แจกจ่าย วิเคราะห์ข้อมูล จัดทำสถิติ ตลอดจนการตอบโต้ข่าวสาร ที่เกิดขึ้นบนโลกไซเบอร์ เป็นการปฏิบัติที่สนับสนุนทั้งด้านเชิงรุก และ เชิงรับ ของงานด้านไซเบอร์

ผลลัพธ์ในการดำเนินการ เพื่อให้ทราบความเคลื่อนไหวของข้อมูลข่าวสารต่างๆ บนโลกไซเบอร์ที่เป็นภัยต่อความมั่นคง การติดตาม เฝ้าระวัง ตรวจสอบ วิเคราะห์ความสัมพันธ์ของข้อมูล สื่อ และกลุ่มบุคคล/เครือข่าย ประเมิน

แนวโน้ม กำหนดเป้าหมาย ตอบโต้ ตลอดจนสร้าง หรือ เปลี่ยนแนวคิด และการตัดสินใจของเป้าหมาย ให้เป็นไปตามทิศทางของข่าวสารที่ฝ่ายเรากำหนด รวมถึงการชี้เป้าหมายทั้งรายบุคคลเพื่อดำเนินการตามกฎหมาย และเป้าหมายเชิงเทคนิค เพื่อดำเนินการปฏิบัติการไซเบอร์เชิงรุก ตามข้อ ๒.๒

----------------------------

อ้างอิง : เอกสารประกอบการบรรยายพิเศษ เรื่อง " การปฏิบัติการไซเบอร์ " รร.สธ.ทบ. เมื่อ 13 ก.ค. 2558

        : https://www.thaicert.or.th/newsbite/2015-07-02-01.html

เครดิส : พ.อ.นิพัฒน์ เล็กฉลาด ผู้รวบรวมข้อมูล

ไซเบอร์ : หนึ่งในพลังอำนาจกำลังรบที่ไม่มีตัวตน

ไซเบอร์ : หนึ่งในพลังอำนาจกำลังรบที่ไม่มีตัวตน

( The Cyber : one of Intangible Power )

โดย พลตรี ฤทธี  อินทราวุธ

ผู้อำนวยการศูนย์เทคโนโลยีทางทหาร

การปฏิบัติการทางทหาร โดยเฉพาะการปฏิบัติการรบนั้น ปัจจัยสำคัญด้านพลังอำนาจทางทหารที่จะนำไปสู่ความสำเร็จแห่งชัยชนะ ประกอบด้วย 2 ส่วนคือ อำนาจกำลังรบที่มีตัวตน และอำนาจกำลังรบที่ไม่มีตัวตน 

-               อำนาจกำลังรบที่มีตัวตน เช่น กำลังพล ยานพาหนะ ยุทธภัณฑ์ อาวุธยุทโธปกรณ์ และเทคโนโลยีที่ทันสมัยต่างๆ ฯลฯ

-               อำนาจกำลังรบที่ไม่มีตัวตน ( Intangible ) เช่น ขวัญ กำลังใจ ความกล้าหาญ ความเสียสละ ความรักชาติ รักแผ่นดิน ความฮึกเหิม ความมุมานะอดทน รวมถึงการฝึกซ้อมต่างๆ ฯลฯ

สำหรับประเทศเล็กๆ โดยเฉพาะประเทศกำลังพัฒนา ที่ไม่มีทรัพยากรและงบประมาณเพียงพอในการทุ่มเทกับการพัฒนากองทัพให้ยิ่งใหญ่เกรียงไกรได้ ก็ยิ่งไม่มีทางที่จะสะสมพลังอำนาจทางทหารได้ทัดเทียมกับประเทศมหาอำนาจ ซึ่งมีพร้อมทั้งด้านทรัพยากร เทคโนโลยี และการสนับสนุนงบประมาณในการพัฒนากองทัพ เพราะประเทศ

เล็กๆ มักจะมีข้อจำกัดด้านงบประมาณในการพัฒนาประเทศ โดยเฉพาะการพัฒนากองทัพ ซึ่งจะต้องใช้งบประมาณจำนวนมหาศาลในการจัดหาหรือพัฒนาด้านอาวุธยุทโธปกรณ์ทางทหาร ที่สำคัญเทคโนโลยีที่ทันสมัยต่างๆ ในด้านการทหาร มักจะเป็นของประเทศมหาอำนาจเหล่านั้นอีกด้วย และถึงแม้บางประเทศที่มีเงินงบประมาณสนับสนุนเพียงพอก็ไม่ใช่ว่าจะซื้อหามาได้ตามใจชอบ ตามความต้องการ ถึงจะหาซื้อมาได้ประเทศมหาอำนาจเจ้าของเทคโนโลยีเหล่านั้นก็จะมีระบบป้องกันตนเองด้วยเทคโนโลยีที่ดีกว่าอาวุธยุทโธปกรณ์ที่นำมาจำหน่ายทั่วไป สรุปว่า สิ่งใดดีมีไว้ใช้  สิ่งที่ขายไปไม่ดีเท่าสิ่งที่มี

ดังนั้น ทางที่ดีที่สุดของประเทศเล็กๆ ในการพัฒนาเสริมสร้างพลังอำนาจทางทหารให้ยิ่งใหญ่ให้ทัดเทียมหรือเหนือกว่าประเทศมหาอำนาจได้ คือ การลงทุนพัฒนาด้านไซเบอร์ เพราะใช้งบประมาณที่น้อยกว่า ใช้เทคนิคเฉพาะตัวของบรรดาแฮ๊คเกอร์ ( Hacker ) ของคนในประเทศนั้นๆ ซึ่งสามารถพัฒนาเสริมสร้างขีดความสามารถของทรัพยากรมนุษย์ในด้านการโจมตี การทำลาย หรือสร้างความเสียหายกับระบบเครือข่าย ( Network ) หรือระบบโครงสร้างพื้นฐาน ( Infrastructure )  ของประเทศใหญ่ๆ ได้อย่างมหาศาล เมื่อเทียบกับการปฏิบัติการรบในรูปแบบอื่น ทั้งยังมีความเป็น การไม่ประกาศตน ( Anonimity ) หรือ ซ่อนการกระทำได้ ข้อที่น่าสนใจคือ ยิ่งประเทศมหาอำนาจ ที่มีการใช้ระบบเทคโนโลยีสูงมากๆ และกว้างขวางมากขึ้นเท่าไร การพึ่งพาระบบเครือข่าย และสิ่งอุปกรณ์ทางไซเบอร์ก็ยิ่งมากขึ้นเท่านั้น ในทางกลับกัน นั่นก็หมายความว่า ถ้ามีระบบเครือข่ายและระบบเทคโนโลยีสารสนเทศกว้างขวางมากขึ้นเท่าไหร่ แต่ไม่มีระบบป้องกันทางไซเบอร์ที่ดี ก็ยิ่งมีจุดอ่อนหรือ ตกเป็นเป้าหมาย ( Target ) ที่คุ้มค่ามากขึ้นเท่านั้น การสงครามทางไซเบอร์ ( Cyber Warfare ) จึงเป็นมิติสงครามที่ประเทศใหญ่และเล็กมีความเท่าเทียมกันมากที่สุดในแง่ของโอกาสที่จะพัฒนาศักยภาพของตนเอง

น่าเสียดายที่กองทัพของบรรดาประเทศต่างๆ โดยเฉพาะประเทศกำลังพัฒนา ส่วนใหญ่ยังคงให้ความสำคัญเร่งด่วนและวนเวียนอยู่กับการพัฒนาเสริมสร้างขีดความสามารถทางการทหารในรูปแบบเดิม เช่น การจัดหาอาวุธยุทโธปกรณ์ที่ทันสมัย แต่ข้อเท็จจริงไม่ได้ทันสมัยล่าสุด ซึ่งไม่มีวันที่จะตามเท่าทันได้ และมองว่าการพัฒนาขีดความสามารถทางสงครามไซเบอร์เป็นเรื่องรองลงไป นั่นเท่ากับการทิ้งโอกาสเพียงหนึ่งเดียวตามที่ได้กล่าวมาแล้วข้างต้น ในการที่อาจจะพัฒนาเสริมสร้างศักยภาพของกองทัพให้มีพลังอำนาจเพียงพอที่จะทัดเทียม และถ่วงดุลกับชาติมหาอำนาจเหล่านั้นได้

สำหรับประเทศไทย แนวความคิดในการเสริมสร้างศักยภาพกำลังทางทหารด้านไซเบอร์ดังกล่าว เริ่มจะมีการขานรับในทางที่ดีขึ้นทั้งในระดับผู้นำประเทศ และผู้นำเหล่าทัพ โดยได้มีนโยบายและการดำเนินการจัดตั้งศูนย์ไซเบอร์ของเหล่าทัพอย่างเป็นรูปธรรมยิ่งขึ้น แต่ลำพังด้านการพัฒนาโครงสร้างองค์กรการจัดหน่วยไซเบอร์ และการจัดหาเครื่องไม้เครื่องมือด้านการรักษาความมั่นคงปลอดภัยด้านไซเบอร์นั้นคงไม่เพียงพอต่อการพัฒนาเสริมสร้างขีดความสามารถ และศักยภาพของกองทัพให้มีพลังอำนาจเพียงพอที่จะทัดเทียม และถ่วงดุลกับประเทศอื่นๆ ได้  

ดังนั้น การพัฒนาเสริมสร้างขีดความสามารถบุคลากรของกองทัพด้านไซเบอร์ จึงเป็นอีกหนึ่งกุญแจของความสำเร็จ ซึ่งจะต้องได้รับการส่งเสริมสนับสนุนอย่างเต็มที่จากผู้นำเหล่าทัพและผู้นำประเทศ อย่างจริงจังให้มีความต่อเนื่องยั่งยืน เพราะการพัฒนาเสริมสร้างบุคคลากรด้านไซเบอร์จะต้องใช้ระยะเวลายาวนานพอสมควร เพื่อเสริมสร้างความรู้ ความสามารถ ทักษะ และประสบการณ์ในการปฏิบัติงานจริง ไม่ใช่ลักษณะเชิงปรัชญา แนวคิด ทฤษฎี ด้านวิชาการ แต่เป็นการปฏิบัติงานจริงอย่างเป็นรูปธรรมสามารถจับต้องได้

หนึ่งในแนวคิดของการพัฒนาเสริมสร้างขีดความสามารถของบุคลากรด้านไซเบอร์ ให้เป็นรูปธรรม และสามารถปฏิบัติงานได้จริงของกองทัพ ทั้งในด้านการปฏิบัติการเชิงรับและเชิงรุก คือ การจัดการแข่งขันทักษะด้านการ

ปฏิบัติการไซเบอร์ ซึ่งกองทัพอากาศได้ริเริ่มดำเนินการจัดการแข่งขันฯ ประจำปีมาแล้วหลายครั้ง แต่เป็นการจัดการแข่งขันฯ ขึ้นเป็นการภายในกองทัพอากาศ  ( ชมบันทึกเทปการแข่งขัน Cyber Contest 2015 และ งานสัมมนา Cyber Security ของกองทัพอากาศ "RTAF Cyber Contest and Seminar 2015" https://youtu.be/x4qT7rOZfxM ) และในปลายปี 2558 นี้ กองทัพบก โดย ศูนย์เทคโนโลยีทางทหารกองทัพบก / ศูนย์ไซเบอร์ของกองทัพบก มีแนวความคิดที่จะดำเนินการจัด การแข่งขันทักษะด้านการปฏิบัติการไซเบอร์ ประจำปี 2558  ( Army Cyber Operations Contest 2015 ) ขึ้น โดยเชิญบุคลากรด้านไซเบอร์ของทุกเหล่าทัพ กองบัญชาการกองทัพไทย และกระทรวงกลาโหม จัดทีมเข้าร่วมการ

แข่งขันในครั้งนี้ โดยจะมีการถ่ายทอดสดบรรยากาศการแข่งขันดังกล่าว ให้กับผู้ที่มาเข้าร่วมการประชุมสัมมนาทางวิชาการด้านไซเบอร์ ซึ่งได้เชิญมาจากหน่วยงานต่างๆ ในสังกัดกระทรวงกลาโหม จำนวน 200 - 300 นาย  รวมถึงกำลังพลที่ปฏิบัติงานในกองบัญชาการกองทัพบกและบริเวณใกล้เคียง ได้เห็นภาพการปฏิบัติการไซเบอร์จริงๆ ของทีมต่างๆ ที่เข้าร่วมการแข่งขัน ทั้งการปฏิบัติการเชิงรับและเชิงรุก แบบ Real Time นอกจากนี้ยังจัดให้มีนิทรรศการแสดงผลงานของหน่วยงานต่างๆ และการจัดบู้ธผลิตภัณฑ์ที่ทันสมัยต่างๆ ด้านไซเบอร์ของบริษัทฯ ชั้นนำทั้งในประเทศและต่างประเทศ เพื่อพัฒนาเสริมสร้างความรู้ ความเข้าใจด้านการปฏิบัติการไซเบอร์  และเป็นการเปิดโลกทัศน์ให้กับ ผู้บังคับบัญชา และกำลังพลของกองทัพบก รวมทั้งหน่วยต่างๆ ที่มาร่วมงาน

การแข่งขันทักษะด้านการปฏิบัติการไซเบอร์ ประจำปี 2558  ( Army Cyber Operations Contest 2015 ) ซึ่งเป็นการจัดการแข่งขันระดับเหล่าทัพครั้งแรกของประเทศไทย เพื่อเป็นการเตรียมความพร้อมในการรับมือกับภัยคุกคามด้านไซเบอร์ของกองทัพแล้ว ยังเป็นการเตรียมความพร้อมในการเข้าสู่ประชาคมอาเซียน ( ASEAN Community ) อีกด้านหนึ่งของประเทศ การจัดการแข่งขันฯ จะมีทีมเข้าร่วมการแข่งขันในรอบสุดท้าย จำนวน 8 ทีมๆ ละ 2 – 4 คน โดย

แต่ละทีมจะมีการติดตั้ง Server ของฝ่ายตนจำนวน 3 เครื่อง บนระบบปฏิบัติการเครือข่าย ( Network Operation System : NOS ) Windows และ Linux ซึ่งแต่ละทีมจะต้องดำเนินการหามาตรการเชิงรับ ( Defensive )  โดยการป้องกันและขัดขวางการเจาะระบบและการโจมตีของทีมฝ่ายอื่นๆ อีก 7 ทีม ที่จะทำการตรวจสอบช่องโหว่ ( Vulnerability Assessment ; VA )  ของระบบ Server เพื่อทำการหาวิธีการเจาะระบบฯ ให้สำเร็จและได้คะแนนสะสมในแต่ละเครื่องที่สามารถเข้ายึดครอง Server ได้ แต่ละทีมที่เข้าแข่งขันนอกจากจะต้องคิดค้นหามาตรการเชิงรับ โดยป้องกันการเจาะ การโจมตี Server จำนวน 3 เครื่อง ของฝ่ายตนเอง เพื่อไม่ให้เสียแต้มให้กับทีมอื่นๆ แล้ว ยังจะต้องหามาตรการเชิงรุก ( Offensive )  โดยการเจาะระบบฯ การโจมตีเป้าหมาย Server ของทีมฝ่ายอื่นๆ อีก 7 ทีมๆ ละ 3 เครื่อง รวมทั้งสิ้น 21 เครื่อง เพื่อเก็บคะแนนสะสมให้ได้มากที่สุด ก็จะเป็นทีมที่ชนะเลิศตามลำดับคะแนน

สำหรับผู้ชมการแข่งขันทักษะด้านการปฏิบัติการไซเบอร์ ประจำปี 2558  ( Army Cyber Operations Contest 2015 ) สามารถเข้าชมการแข่งขันฯ จริงที่ห้องปฏิบัติการแข่งขันฯ และผ่านระบบการถ่ายทอดสดแบบกระจาย

สัญญาณ ผ่านจอ LED TV ที่ติดตั้งกระจายโดยรอบบริเวณงานและในห้องประชุมสัมมนาฯ โดยจะแสดงภาพการปฏิบัติการจริง ทั้งเชิงรับและเชิงรุกของแต่ละทีม ทั้ง 8 ทีม รวมถึงภาพแผนที่แสดงตำแหน่งจำลองที่ตั้ง Server ที่ใช้ในการแข่งขันฯ บนแผนที่โลก โดยสามารถสังเกตสีของแผนที่ตำแหน่งจำลองที่ตั้ง Server หากถูกโจมตีหรือยึดครองได้สำเร็จสีจะถูกเปลี่ยนไปจากสีเดิมอย่างเห็นได้ชัดเจน รวมถึงเส้นทางการโจมตีที่มาจากทีมของฝ่ายต่างๆ ไปยัง Server เป้าหมาย จะปรากฏเส้นวิถีการโคจรแบบขีปนาวุธจากทุกมุมโลก จากต้นทางไปยังเป้าหมาย ให้เห็นภาพเข้าใจง่าย นอกจากนี้ยังมีการ

แสดงภาพ Graphic เพื่อประมวลผลการปฏิบัติการเชิงสถิติให้ผู้ชมทราบว่า แต่ละทีมได้มีการใช้เทคนิค วิธีการต่างๆ ในการปฏิบัติการเชิงรับ และเชิงรุกด้วยการโจมตีแบบไหน ปริมาณมากน้อยเพียงใด และแบบใดที่ประสบผลสำเร็จ เพื่อใช้เป็นข้อมูลในการวิเคราะห์และเปรียบเทียบขีดความสามารถ ความรู้ ความเชี่ยวชาญ ความถนัด ทักษะ ประสบการณ์ และศักยภาพของบุคลากรด้านไซเบอร์ของกองทัพ ในด้านการพัฒนาส่งเสริม และเสริมสร้างขีดความสามารถบุคลากรของกองทัพด้านไซเบอร์ต่อไปในอนาคต เพื่อให้มีศักยภาพสูงขึ้นในการปฏิบัติการทางทหาร ซึ่งเป็นพลังอำนาจกำลังรบที่ไม่มีตัวตน

--------------------------------------

วันสถาปนา ศูนย์เทคโนโลยีทางทหาร ครบรอบปีที่ 14

โลกไซเบอร์กับความมั่งคงของชาติ

โลกไซเบอร์กับความมั่นคงของชาติ

( Cyber Space VS National Security )

โดย พลตรี ฤทธี  อินทราวุธ

ผู้อำนวยการศูนย์เทคโนโลยีทางทหาร

ความมั่นคง ( Security ) กล่าวโดยทั่วไปมักจะหมายถึง ความอยู่รอด ปลอดภัย และเสถียรภาพ ความคงอยู่ รวมถึง ศักยภาพ ความพร้อม ความเชื่อมั่นเชื่อถือในด้านการปกป้อง คุ้มครอง และตอบโต้กับภัยภยันตราย หรือภัยคุกคามต่างๆ ทั้งทางด้านรูปธรรมและนามธรรม

การพัฒนาด้านเทคโนโลยีนั้น นอกเหนือจากวัตถุประสงค์ เพื่อการเสริมสร้างความเจริญก้าวหน้าในด้านต่างๆ ในด้านทางบวกเพื่อก่อเกิดประโยชน์แล้ว ก็มักจะมีการนำความเจริญก้าวหน้าทางเทคโนโลยีมาใช้ในด้านทางลบ หรือด้านมืด ก่อเกิดโทษ และความเสียหาย วุ่นวาย ดังคำกล่าวที่ว่า “ อะไรที่มีคุณอเนกอนันต์ ก็ย่อมมีโทษมหันต์ ” ซึ่งส่งผลกระทบในด้านความมั่นคงเช่นกัน ดังนั้นการพัฒนาของเทคโนโลยีจากอดีตสู่ปัจจุบัน จึงส่งผลกระทบต่อความมั่นคงทั้งทางด้านทางบวกและทางลบ ทั้งทางตรงและทางอ้อม

การพัฒนาเทคโนโลยีต่างๆที่เกี่ยวข้องกับความมั่นคงของชาติ ( National Security )    ทั้งการเมือง เศรษฐกิจ สังคม และการทหาร ประเทศใดมีความเจริญก้าวหน้าในการพัฒนาเทคโนโลยีที่ทันสมัยกว่า ย่อมจะได้เปรียบในเรื่อง

ของศักยภาพ ( Potential )   และพลังอำนาจ  ( Power ) ทั้งทางด้านการเมือง เศรษฐกิจ สังคม และการทหาร ในด้านการเมืองก็จะทำให้เกิดเสถียรภาพและความมั่งคงทางการเมือง เพื่อเสริมสร้างความเชื่อมั่น ความเชื่อถือของรัฐบาลในการปกครองและบริหารประเทศ การเจรจาต่อรองและรักษาผลประโยชน์ของชาติ ( National Interest ) ด้านเศรษฐกิจ จะเห็นได้ชัดเจนในด้านการพัฒนาความเจริญก้าวหน้าของประเทศ ด้านสังคม ก็จะเสริมสร้างความเป็นปึกแผ่นและภูมิคุ้มกันให้กับประชากร ส่วนด้านการทหาร ก็จะเป็นการเสริมสร้างศักย์สงคราม และพลังอำนาจด้านการรบที่สูงกว่า เช่น ถ้าประเทศใดมีการพัฒนาเทคโนโลยีด้านทางทหาร เช่น ระบบลาดตระเวนและเฝ้าตรวจ ระบบแจ้งเตือน ระบบป้องกัน ระบบควบคุมบังคับบัญชา และระบบอาวุธยุทโธปกรณ์ทางทหารที่ทันสมัยกว่าอีกประเทศหนึ่ง ความได้เปรียบ และอำนาจกำลังรบย่อมจะสูงกว่าประเทศอื่นๆ ที่ด้อยกว่า และเทคโนโลยีในด้านต่างๆ ที่กล่าวมานี้ มักจะหนีไม่พ้นกับโลกไซเบอร์ ( Cyber Space )

การพัฒนาเทคโนโลยีด้านไซเบอร์ เช่น การพัฒนาด้านอุปกรณ์คอมพิวเตอร์ที่มีประสิทธิภาพสูง การพัฒนาซอฟต์แวร์ที่ทันสมัย และการขยายโครงข่ายการสื่อสารและสารสนเทศ โดยเฉพาะเครือข่ายอินเทอร์เน็ต เพื่อให้สามารถเชื่อมโยงการสื่อสารและข้อมูลสารสนเทศถึงกันอย่างกว้างขวางทั้งในประเทศ และต่างประเทศ แบบไร้พรมแดน โครงข่ายเหล่านั้นมีวัตถุประสงค์ในการใช้งานทั้งด้านกิจการธุรกิจเอกชน พลเรือน ระบบราชการ และด้านการทหาร การเชื่อมโยงจากจุดใดๆ ในประเทศ แม้แต่ในบ้าน ในองค์กร หรือในหน่วยทหาร อาจจะเกิดผลกระทบในด้านความมั่นคงได้ เพราะฝ่ายตรงข้ามหรือผู้ไม่หวังดีสามารถเข้าถึงเครือข่ายจากที่ได้ก็ได้ เพื่อเฝ้าติดตาม ค้นหาช่องโหว่ของระบบฯ การโจมตีระบบฯ การแอบฝังโปรแกรมจารกรรมข้อมูล ( Spyware ) โปรแกรมควบคุมเครือข่ายและการทำงานของระบบ ( Botnet ) ด้วยการใช้ช่องโหว่เหล่านั้นให้เกิดประโยชน์ รวมถึงการแพร่ระบาดของโปรแกรมไม่พึงประสงค์ ( Malware ) เพื่อสร้างความเสียหายต่อระบบ ซึ่งเป็นเรื่องยากที่จะป้องกัน หรือเฝ้าระวังและติดตามฝ่ายตรงข้ามได้ ในทุกๆ จุดที่มีเครือข่ายไซเบอร์เชื่อมต่อถึงกันนั้นเอง

โลกไซเบอร์ นับวันยิ่งทวีความสำคัญและมีความพิเศษ โดยเฉพาะในทางการทหาร ได้กำหนดความสำคัญให้เป็นโดเมนหนึ่งในการปฏิบัติการทางทหาร คือ พื้นที่ปฏิบัติการบนไซเบอร์ ( Cyber Domain ) นอกเหนือจาก พื้นที่ปฏิบัติการบนดิน ( Land Domain ) , พื้นที่ปฏิบัติการในน้ำ ( Sea Domain ) , พื้นที่ปฏิบัติการในอากาศ ( Air Domain ) และพื้นที่ปฏิบัติการบนห้วงอวกาศ ( Space Domain ) เนื่องจากการใช้เครือข่ายไซเบอร์ มีการใช้งานในหลายๆ ด้านทั้งระบบสาธารณูปโภคหลักของประเทศ เช่น ระบบพลังงาน ไฟฟ้า ประปา โทรศัพท์ การคมนาคมขนส่ง ทั้งทางบก ทางน้ำ ทางอากาศ เป็นต้น นอกจากนั้นยังมีการใช้งานในหน่วยงานที่เกี่ยวข้องกับระบบเศรษฐกิจของประเทศ เช่น ระบบการเงิน การคลัง ธนาคาร บริษัท ห้างร้าน โรงงานอุตสาหกรรมต่างๆ เป็นต้น คงจะมองเห็นแล้วว่าโลกไซเบอร์ในปัจจุบันเปรียบเสมือนสมอง เส้นประสาท เส้นเลือด ของระบบร่างกายมนุษย์ ซึ่งเป็นเครือข่ายการเชื่อมโยงหลักในระดับชาติไปแล้ว ถ้าหากองค์กรหรือหน่วยงานที่เกี่ยวข้องกับการให้บริการต่างๆ ระดับประเทศเหล่านี้ ถูกโจมตีผ่านระบบเครือข่าย หรือระบบสารสนเทศจนหยุดการให้บริการหรือไม่สามารถให้บริการแก่ประชาชนได้ ผลกระทบนั้นจะกว้างขวางมากเพียงใด ความวุ่นวายย่อมเกิดขึ้น แน่นอนว่าส่งผลกระทบต่อความมั่นคงของประเทศอย่างหลีกเลี่ยงไม่ได้

พื้นที่บนโลกไซเบอร์ ( Cyber Domain ) เป็นพื้นที่ๆ ที่ต้องมีการเชื่อมโยงเครือข่ายถึงกัน บุคคลที่จะเข้าไปสู่พื้นที่ดังกล่าว ไม่สามารถที่จะใช้ยานพาหนะใด หรือการเข้าถึงด้วยการสัมผัสด้วยร่างกายของมนุษย์โดยตรง ดังนั้น ต้องมีเครื่องไม้เครื่องมือในการเข้าถึง เช่น ระบบ Hardware และ Software ของคอมพิวเตอร์ เป็นต้น อุปกรณ์เหล่าเป็นเสมือน ร่างอวตาร ( Avatar ) ของคนเรา ที่จะเข้าไปเฝ้าระวัง สำรวจ ตรวจสอบ ติดตาม สืบคัน ปกป้อง คุ้มครองพื้นที่ไซเบอร์ ว่ามีข้อมูลอะไรอยู่ในนั้นบ้าง อะไรที่ผิดปกติ อะไรที่มีความเสี่ยง อะไรที่เป็นภัยคุกคาม รวมถึงมาตรการการตอบโต้  ดังนั้นถือว่าโลกไซเบอร์ ( Cyber Domain ) เป็นพื้นที่ที่มีความ

การก่อการร้าย ( Terrorism )  โดยหลักแล้วต้องมี เป้าหมาย วัตถุประสงค์ และรูปแบบในการกระทำที่ชัดเจน อาจจะกระทำโดยบุคคล หรือ องค์กร หรือรัฐ แต่การก่อการร้ายหรืออาชญากรรมบนโลกไซเบอร์ ( Cyber Crimes )   มีหลากหลายรูปแบบ ทั้งพวกที่กระทำโดยสมัครเล่น พวกลองของลองวิชา รวมไปจนถึงพวกไม่เพียงแต่หวังเพียงข้อมูลหรือการขโมยข้อมูลเท่านั้น แต่อาจจะไปถึงการทำลายล้าง หรือสร้างความเสียหายต่อทรัพย์สินต่อเป้าหมาย หรือสร้างอันตราย และผลกระทบต่อชีวิตประชาชนทั่วไป และบางกลุ่มอาจจะเป็นพวกที่มีอุดมการณ์ทางการเมือง และไม่ได้หวังชื่อเสียงแต่อย่างใด  ดังนั้น ภัยการก่อการร้ายทางโลกไซเบอร์ จึงมีลักษณะตามที่กล่าวไว้ในตอนต้น โดยมีรูปแบบที่หลากหลาย และความสลับซับซ้อน

แน่นอนว่าภัยคุกคามดังกล่าว ถ้ามีเป้าหมายในหน่วยงานในระดับชาติ หรือในระบบสาธารณูปโภคในระดับประเทศ ผลกระทบที่ประเมินแล้วความเสียหายมากจนถึงระดับชาติ ก็ย่อมเป็นภัยสำคัญต่อความมั่นคงของประเทศนั่นเอง สำหรับบุคคลสำคัญของประเทศ เช่น ประมุขของประเทศ ถ้าถูกกำหนดเป็นเป้าหมาย ย่อมจะเป็นภัยในระดับชาติด้วยเช่นกัน สำหรับแนวโน้มที่จะเกิดขึ้นหรือไม่ มันขึ้นอยู่กับปัจจัยหลายๆ ด้าน เช่น ด้านการเมืองในประเทศ หรือต่างประเทศ ว่ามีความขัดแย้งกันสูงแค่ไหน โดยเฉพาะในด้านผลประโยชน์ทางการเมือง ( Political Interest ) ผลประโยชน์ของชาติ ( National Interest ) ส่วนด้านเศรษฐกิจเป็นปัจจัยที่อาจจะเกิดได้ ถ้ามีความเกี่ยวข้องกับเรื่องผลประโยชน์ทางการค้า ทางธุรกิจ ทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม เป็นต้น 

การเข้ามาของโลกไซเบอร์ คือ ก่อนหน้าเมื่อไม่นานมานี้จนถึง ณ ปัจจุบัน และในอนาคตจะมีแนวโน้มขยายตัวเพิ่มมากขึ้นเป็นทวีคูณ เนื่องจากความเจริญทางวิวัฒนาการด้านเทคโนโลยีสารสนเทศและการสื่อสารและคอมพิวเตอร์ มีการพัฒนาความเจริญก้าวหน้าอย่างก้าวกระโดด มนุษย์ใช้คอมพิวเตอร์ เครือข่ายสื่อสารและสารสนเทศ เพื่อช่วยอำนวยความสะดวกในวิถีชีวิตด้านปัจเจกบุคคลและการทำงานประจำวันในองค์กร ตลอดจนการใช้เป็นส่วนหนึ่งของอาวุธในด้านการทหาร ประเทศใดไม่มีการพัฒนาในด้านดังกล่าว จะกลายเป็นประเทศที่ล้าหลัง และไม่สามารถพัฒนาประเทศได้อย่างรวดเร็ว การเข้ามาของเทคโนโลยีเหล่านั้น มีทั้งด้านที่เป็นประโยชน์ และด้านที่เป็นโทษ ขึ้นกับมนุษย์ว่าใช้เพื่อวัตถุประสงค์ใด ถ้าเป็นการใช้งานในด้านลบ ซึ่งมีโอกาสเกิดขึ้นได้แน่นอน ผลในทางลบถ้ามันส่งผลเสียหายเมื่อประเมินแล้วอยู่ในระดับชาติ รัฐต้องเข้ามามีบทบาทเพื่อรองรับเหตุการณ์ที่ไม่คาดคิดและส่งผลกระทบเหล่านั้น อาจจะมีหน่วยงานเพื่อติดตาม ตรวจสอบ เฝ้าระวัง พร้อมการสร้างความตระหนักในการใช้ไซเบอร์ เพื่อให้พวกเขาระมัดระวังด้านลบ และส่งเสริมการใช้งานในด้านบวกให้มากขึ้น นั่นคือ การสร้างความเข้าใจ สร้างองค์ความรู้ และสร้างความตระหนักในการใช้ไซเบอร์ต่อคนในประเทศ สำหรับแนวทางการสร้างโลกไซเบอร์ให้มีความปลอดภัย สรุปง่ายๆ สั้นๆ ดังนี้ คือ

1.         ผู้ใช้งาน : โดยการเสริมสร้างความรู้ความเข้าใจ การปลูกฝังจิตสำนึก และการสร้างความตระหนัก ควรเป็นอันดับแรกๆ ของการสร้างความปลอดภัยในโลกไซเบอร์

2.         องค์กร  : องค์กรและหน่วยงานทั่วไปที่มีการใช้งานบนโลกไซเบอร์ ควรจะต้องมีมาตรการการรักษาความมั่งคงปลอดภัยทางไซเบอร์ ( Cyber Security Measures ) ส่วนในระดับประเทศ ควรมีหน่วยงานไซเบอร์เป็นการเฉพาะ ที่ให้การรักษาความมั่นคงปลอดภัยทางไซเบอร์และการบริการประชาชน ( Cyber Emergency Response Team ; CERT ) ในการเฝ้าระวัง แจ้งเตือนภัย และการแก้ไขปัญหา เพื่อสร้างความเชื่อมั่น ความมั่นใจในการใช้งานในโลกไซเบอร์ การเสริมสร้างความรู้ความเข้าใจโลกไซเบอร์ รวมถึงการมีหน่วยงานที่บังคับการใช้กฎหมายด้านไซเบอร์ เป็นต้น

3.         กฎหมาย : ควรมีกฎหมายด้านไซเบอร์เป็นการเฉพาะ เพื่อกำหนดกฎกติกาทางสังคมโลกไซเบอร์ และมาตรการป้องปรามป้องกันการละเมิดกฎหมาย โดยกฎหมายจะเป็นเครื่องมือที่สำคัญอย่างมากสำหรับการสร้างโลกไซเบอร์ที่ปลอดภัย

กองทัพนับเป็นหน่วยงานหลักด้านความมั่นคงของประเทศ ในสถานการณ์ยามปกติ ที่ภัยคุกคามด้านไซเบอร์ยังไม่มีความรุนแรงเท่าไรนัก อาจจะมีหน่วยงานอื่นๆ ที่เกี่ยวข้องกับการรักษาความมั่งคงปลอดภัยด้านไซเบอร์อื่นๆ เช่น กระทรวงเทคโนโลยีสารสนเทศและการสื่อสาร กองบังคับการปราบปรามการกระทำความผิดเกี่ยวกับอาชญากรรมทางเทคโนโลยี กรมสอบสวนคดีพิเศษ และอื่นๆ คอยรับมือกับภัยคุกคามดังกล่าว แต่ในสถานการณ์ยามวิกฤตระดับชาติ หรือยามสงคราม หน่วยงานดังกล่าวข้างต้นอาจจะไม่มีศักยภาพเพียงพอต่อการรับมือภัยคุกคามด้านไซเบอร์ในระดับประเทศ ดังนั้น กองทัพควรจะต้องมีความพร้อมในการเตรียมหน่วยงานด้านไซเบอร์ที่มีความพร้อมทั้งด้านบุคลากร และเครื่องมือที่ทันสมัย เพื่อการรับมือกับภัยคุกคามด้านไซเบอร์ที่มีความรุนแรง ความเสียหายอย่างใหญ่หลวง และส่งผลกระทบต่อความมั่นคงของประเทศในด้านต่างๆ ดังที่กล่าวมาแล้วข้างต้นตั้งแต่ปัจจุบัน และควรมีการพัฒนาเสริมสร้างกำลังกองทัพด้านไซเบอร์ อย่างเป็นระบบ มีระเบียบแบบแผน ทั้งมาตรการเชิงรับและเชิงรุก ให้มีประสิทธิภาพ มีคุณภาพ มีความเข้มแข็งอย่างต่อเนื่องและยั่งยืน เพื่อเป็นหลักประกันด้านความมั่งคงปลอดภัยด้านไซเบอร์ของประเทศ ไม่ควรทำตามกระแส แบบไฟไหม้ฟาง เพราะ “ กองทัพ คือ ที่พึ่งสุดท้ายของประชาชนในชาติ ” อย่าปล่อยไปเป็นเช่นสุภาษิตโบราณว่า “ วัวหาย ล้อมคอก ”

---------------------------------------------------

การเตรียมความพร้อมรับมือภัยคุกคามด้านไซเบอร์

การเตรียมความพร้อมรับมือภัยคุกคามด้านไซเบอร์

( Preparation for encounter the Cyber Threats )

โดย พลตรี ฤทธี  อินทราวุธ

ผู้อำนวยการศูนย์เทคโนโลยีทางทหาร

โลกไซเบอร์ปัจจุบัน นับว่ามีความเกี่ยวพันกับวิถีชีวิตความเป็นอยู่ของคนบนโลกมนุษย์อย่างมากมาย และมีบทบาทสำคัญที่ส่งผลกระทบทั้งด้านบวกและลบ ทั้งในยามปกติและยามวิกฤติเช่นภาวะสงคราม เป็นต้น ดังนั้นการพัฒนาเทคโนโลยีที่เกี่ยวข้องกับโลกไซเบอร์ หรือโลกดิจิตอล หรือโลกเสมือนจริง จึงมีความเจริญก้าวหน้าในด้านการพัฒนาอย่างรวดเร็ว ทั้งในด้านการศึกษา วงการราชการ ธุรกิจเอกชน และการทหาร โดยเฉพาะอย่างยิ่งในวงการทหาร ได้ให้ความสำคัญของโลกไซเบอร์เป็นอย่างสูง และได้กำหนดให้เป็น โดเมนที่ 5 ( Cyber Domain ) เพิ่มเติมจาก พื้นดิน ( Land Domain )  , พื้นน้ำ ( Sea Domain )  , ห้วงอากาศ ( Air Domain )  และ ห้วงอวกาศ ( Space Domain ) 

ผลพวงจากความเจริญเติบโตและความก้าวหน้าด้านการพัฒนาทางเทคโนโลยีสารสนเทศและการสื่อสาร ที่เกี่ยวข้องกับโลกไวเบอร์ ส่งผลให้เกิดความเปลี่ยนแปลงทางการเมืองการปกครอง ระบบเศรษฐกิจ สภาพสังคมจิตวิทยา

และสิ่งแวดล้อม ตลอดจนด้านการทหาร ซึ่งสิ่งที่ติดตามมาคือ ผลกระทบ ความสับสนวุ่นวาย และความเสียหายอันเกิดจากภัยคุกคามด้านไซเบอร์ ทั้งทางด้านเทคนิค และด้านเนื้อหาของข้อมูลสารสนเทศ ซึ่งส่งผลต่อทัศนคติ ความเชื่อ ความศรัทธา ความรู้สึกนึกคิดทางด้านจิตใจ ความเชื่อมั่นในความมั่นคงของมนุษย์และความปลอดภัยในด้านชีวิตและทรัพย์สิน ตลอดจนความเชื่อถือศรัทธาในระบบการเมือง การปกครอง และการบริหารจัดการสังคมยุคปัจจุบัน

ดังนั้น จึงมีความจำเป็นอย่างยิ่งที่หลายๆ ประเทศ ได้ให้ความสำคัญต่อความมั่นคงปลอดภัยของโลกไซเบอร์ เพื่อรับมือกับภัยคุดคามหรือการโจมตีด้านไซเบอร์ดังกล่าว โดยกำหนดมาตรการทั้งเชิงรุกและเชิงรับ  เพื่อให้มีความพร้อมในด้านการรักษาความมั่งคงปลอดภัยด้านไซเบอร์ของประเทศ บางประเทศที่มีศักยภาพเพียงพอก็สามารถกำหนดมาตรการเข้มงวดเด็ดขาดได้ โดยอาจจะส่งผลกระทบทางด้านระบบเศรษฐกิจ และสังคมจิตวิทยา โดยเฉพาะในด้านการละเมิดสิทธิข้อมูลส่วนบุคคลบ้าง ทั้งนี้เพื่อเป็นการควบคุม กำกับดูแล และจัดระเบียบสังคมบนโลกไซเบอร์ ไม่ให้เกิดความสับสน วุ่นวาย ส่งผลกระทบและความเสียหายกับสังคมมนุษย์โดยส่วนรวม บางประเทศที่ไม่มีศักยภาพเพียงพอ การกำหนดมาตรการด้านการรักษาความมั่งคงปลอดภัยด้านไซเบอร์ของประเทศ ไม่เข้มงวดเด็ดขาดเท่าที่ควร มักจะมุ่งเน้นมาตรการเชิงรับเป็นหลัก อาจจะไม่เพียงพอต่อการรับมือกับภัยคุกคามดังกล่าว จนเกิดผลกระทบต่อระบบการเมืองการปกครอง เศรษฐกิจ สังคมจิตวิทยา และการทหาร เกิดความวุ่นวายทางการเมืองจากการใช้สื่อสังคมออนไลน์ การใช้การสื่อสารข้อมูลบนโลกไซเบอร์ โจมติ บิดเบือน ให้ร้าย ชวนเชื่อ ปลุกระดมมวลชนให้เกิดความวุ่นวายในสังคม ระบบเศรษฐกิจโดยเฉพาะด้านธุรกรรมอิเล็กทรอนิกส์ องค์กรธุรกิจขาดความเชื่อมั่นในการใช้งานในด้านความปลอดภัยของข้อมูลสำคัญทางการค้า หรือข้อมูลทางการเงิน ประชาชนทั่วไปขาดความไว้วางใจในระบบพาณิชย์อิเล็กทรอนิกส์ เกิดการลักลอบรั่วไหลจนก่อให้เกิดความเสียหายทั้งสินทรัพย์และชื่อเสียงต่างๆ สภาพแวดล้อมทางสังคมเกิดความสับสน วุ่นวาย อ่อนแอ และความเสียหายทางสังคมจิตวิทยา อันเนื่องมาจากการโฆษณา ประชาสัมพันธ์ ชวนเชื่อ ล่อลวงจากพวกมิจฉาชีพ การแพร่ระบาดของสิ่งเสพติดมัวเมาทางสังคม รวมถึงภาพยั่วยวน ลามก อานาจารต่างๆ เพื่อมอมเมาเด็กและเยาวชน เป็นต้น

ภัยคุกคามจากโลกไซเบอร์ นอกจากข้อมูลข่าวสารและการปฏิบัติการข่าวสาร ( Information Operations : IO ) บนไซเบอร์แล้ว ภัยคุกคามประเภทอื่นๆ ที่ส่งผลกระทบต่อความมั่นคงของชาติที่สำคัญ ได้แก่ การโจมตีด้านไซเบอร์เพื่อล้มการทำงานของระบบ ( Cyber Attract ) การลักลอบเข้าสู่ระบบโดยมิได้รับอนุญาต ( Hacking / Cracking ) การแพร่ระบาดของโปรแกรมไม่พึงประสงค์ต่างๆ ( Malware ) การใช้โปรแกรมจารกรรมข้อมูล ( Spyware ) การใช้โปรแกรมควบคุมหรือใช้เป็นฐานการโจมตีต่อเป้าหมายต่างบนระบบเครือข่าย ( BotNet ) เป็นต้น ซึ่งหลายประเทศได้ดำเนินการเตรียมการรับมือต่อภัยคุกคามดังกล่าว โดยการจัดตั้งหน่วยงานด้านไซเบอร์ขึ้นมารับผิดชอบในการดำเนินการเป็นการเฉพาะเพื่อการรับมือโดยตรง มีการใช้มาตรการทางกฎหมายต่างๆ แต่ก็ยังไม่เพียงพอต่อการรับมือกับภัยคุกคามดังกล่าวที่นับวันจะยิ่งทวีความรุนแรง และมีความสลับซับซ้อน หลากหลายรูปแบบวิธีการ รวมถึงการใช้เทคโนโลยีที่ทันสมัยใหม่ๆ ซึ่งยากต่อการรับมือในลักษณะมาตรการรักษาความมั่นคงปลอดภัยไซเบอร์เชิงรับ ( Defensive Measure ) ดังนั้นบางประเทศจึงหันมาให้ความสำคัญกับมาตรการเชิงรุก ( Offensive Measure ) โดยการตอบโต้เพื่อการทำลายการโจมตี การสกัดกั้น ยับยั้ง และการชิงความได้เปรียบในด้านความริเริ่ม เพื่อให้เกิดเสรีในการปฏิบัติการ จึงได้เกิดแนวความคิดในการพัฒนาขีดความสามารถกำลังพลให้เป็น นักรบไซเบอร์ ( Cyber Warrior ) ขึ้นมา ทั้งในระบบประจำการ และระบบอาสาสมัคร ในบางประเทศ

สำหรับประเทศไทย ได้มีการดำเนินการเตรียมการรับมือภัยคุกคามด้านไซเบอร์มาตามลำดับนานพอสมควร  กล่าวคือ ได้มีการดำเนินการจัดตั้งคณะกรรมการ คณะทำงาน และหน่วยงานไซเบอร์ขึ้นมาดำเนินการรับผิดชอบทั้งในระดับชาติ และกองทัพ มีการออกกฎหมาย ว่าด้วยการกระทำความผิดทางคอมพิวเตอร์ และธุรกรรมอิเล็กทรอนิกส์ต่างๆ แต่ยังไม่เพียงพอต่อการรับมือกับภัยคุกคามดังกล่าว จึงได้มีความพยายามพัฒนา ปรับปรุงมาตรการทางกฎหมาย รวมถึงการยกร่างกฎหมายด้านไซเบอร์ใหม่ๆ  ให้มีความทันสมัย มีผลในด้านการบังคับกฎหมายได้จริงอย่างรวดเร็วทันเวลาเกิดประสิทธิภาพ และสอดคล้องกับสถานการณ์ที่เปลี่ยนแปลงไปอย่างรวดเร็ว เพื่อกำหนดเป็นกติกาทางสังคมของโลกไซเบอร์ให้เกิดความสงบสุขและความเป็นระเบียบเรียบร้อย มีมาตรการลงโทษที่เด็ดขาดต่อผู้ที่ละเมิดกฎกติกาเพื่อไม่ให้มีการใช้โลกไซเบอร์ในการกระทำความผิด ที่ก่อให้เกิดความเสียหายต่อชื่อเสียงบุคคลหรือองค์กรรวมถึงทรัพย์สินต่างๆ การกำหนดหน้าที่ความรับผิดชอบขององค์กร เจ้าหน้าที่ รวมถึงคณะกรรมการต่างๆ ที่เกี่ยวข้อง อย่างชัดเจนรวมถึงบทลงโทษในกรณีที่องค์กร เจ้าหน้าที่ รวมถึงคณะกรรมการต่างๆ กระทำการอันก่อให้เกิดความเสียหายหรือผลกระทบในทางลบ เพื่อสร้างความเชื่อมั่นในการบังคับใช้กฎหมายอย่างตรงไปตรงมา และไม่เกิดผลกระทบในทางลบต่อหน่วยงาน ระบบเศรษฐกิจ และประชาชนทั่วไป

การดำเนินการรับมือกับภัยคุกคามด้านไซเบอร์ เพื่อให้เกิดผลสัมฤทธิ์ในทางปฏิบัติที่เป็นรูปธรรมและมีความชัดเจน ที่สำคัญจะต้องยึดถือหลักปฏิบัติ 4 ประการ ( POLE ) คือ 1.นโยบาย ( Policy ) 2.องค์กร ( Organization ) 3.การนำไปสู่การปฏิบัติ ( Leading ) และ 4.การประเมินผล ( Evaluation )

1.นโยบาย ( Policy ) จะต้องมีความชัดเจนว่าต้องการอะไรเป็นเป้าหมายสำคัญ ( Goal ) นโยบายที่ดีจะต้องมีความต่อเนื่องและยั่งยืน ( Sustainability ) ไม่เปลี่ยนไปเปลี่ยนมา หรือล้มเลิกกลางครัน จนกว่าจะบรรลุเป้าหมาย และที่สำคัญ นโยบายจะต้องมีการกำหนดกลไกในการขับเคลื่อน ( Movement ) ทั้งทางตรงและทางอ้อม โดยเฉพาะการสนับสนุน 3M คือ ด้านกำลังคน ( Manpower ) เครื่องมือ/ทรัพยากร ( Material / Resource ) และเม็ดเงินงบประมาณ ( Money )

2.องค์กร ( Organization ) จะต้องมีความชัดเจนในด้านความเป็นเอกภาพ ( Unity ) และการบูรณาการ ( Integration ) การกำหนดโครงสร้างการจัดหน่วยและการบรรจุบุคคลที่มีคุณลักษณะพิเศษและมีความเชี่ยวชาญเฉพาะด้าน ( Specialist ) ตามตำแหน่งตรงกับความรู้ ความสามารถและประสบการณ์ ( Put the right on the right job ) องค์กรและบุคลากรจะต้องมีความท้าทาย มีมาตรฐานการปฏิบัติงาน และเป็นแบบอย่างที่ดีในด้านการรักษาความมั่นคงปลอดภัยด้านไซเบอร์ มีความพร้อมทั้งด้านสถานที่ที่เหมาะสม มีเครื่องมือเครื่องใช้ที่เพียงพอต่อการปฏิบัติภารกิจ มีสิ่งอำนวยความสะดวกต่างๆ อย่างเพียงพอและเอื้อต่อการปฏิบัติงาน รวมถึงองค์กรและบุคลากรจะต้องมีความมั่นคงถาวร มีการเจริญเติบโตก้าวหน้าในวิถีทางรับราชการไปตามลำดับ เพื่อสร้างแรงจูงใจในการปฏิบัติงานและป้องกันปัญหาสมองไหล

3.การนำไปสู่การปฏิบัติ ( Leading ) จะต้องมีการกำหนดกรอบการดำเนินงาน ( Frame work ) อย่างเป็นระบบแบบแผนที่ชัดเจนและสามารถปฏิบัติได้จริง มีการกำหนดแผนงานโครงการ ( Project/Plan ) ตามลำดับ และมีการกำหนดกรอบเวลาการปฏิบัติงาน ( Timeline ) อย่างเป็นขั้นเป็นตอนตามลำดับ ตั้งแต่ขั้นเตรียมการ ขั้นการปฏิบัติ และขั้นหลังการปฏิบัติในการรับมือกับภัยคุกคามด้านไซเบอร์ขององค์กร รวมถึงการเสริมการปฏิบัติด้วยคณะทำงานต่างๆ เพื่อเติมเต็มหรือเกื้อกูลในการปฏิบัติงานขององค์กรให้เกิดความคล่องตัวเพิ่มมากขึ้นในการขับเคลื่อนให้เกิดประสิทธิภาพ ประสิทธิผล และความเป็นรูปธรรมโดยเร็ว

4.การประเมินผล ( Evaluation ) จะต้องมีการประเมินผลการปฏิบัติขององค์กรทั้งการประเมินภายในด้วยตนเอง และการประเมินจากภายนอก เพื่อติดตามความก้าวหน้า ปัญหาข้อขัดข้อง ข้อจำกัดอุปสรรคต่างๆ เพื่อหาทางแก้ไขปัญหาและอุปสรรคแต่เนิ่นๆ โดยหน่วยงานและคณะกรรมการที่เกี่ยวข้อง  สำหรับการประเมินการปฏิบัติงานนั้น นอกจากเอกสารรายงานการประเมินแล้ว จะต้องดำเนินการติดตามกำกับดูแลและประเมินผลด้วยตนเองอย่างใกล้ชิด จากการปฏิบัติงานจริง เจ้าหน้าที่จริง เวลาจริง และสถานที่จริง เพื่อให้เห็นภาพการปฏิบัติงานจริง ว่ามีความพร้อมในการรับมือกับภัยคุกคามด้านไซเบอร์มากน้อยเพียงไร ดังโบราณว่า “ สิบปากว่า ไม่เท่าตาเห็น สิบตาเห็นไม่เท่ามือคลำ ”

หากหลักปฏิบัติทั้ง 4 ประการ ของการดำเนินการรับมือกับภัยคุกคามด้านไซเบอร์ ขาดความสนใจ และเอาใจใส่อย่างจริงจัง ขาดความต่อเนื่อง และขาดการกำหนดมาตรการหรือกลไกในการขับเคลื่อน เพื่อนำไปสู่การแปลงนโยบายไปสู่การปฏิบัติที่มุ่งเน้นผลสัมฤทธิ์อย่างเป็นรูปธรรม นโยบายที่ออกมาก็จะเป็นเพียงข้อความบนกระดาษที่สวยหรู มโนวาดฝันไปตามจิตนาการของผู้กำหนด หาจับต้องได้ไม่ ดังนั้นจึงต้องมีการจัดตั้งคณะกรรมการฯขึ้นมามีบทบาทสำคัญ ในด้านการพิจารณากลั่นกรองและการทบทวน กำกับดูแลนโยบาย และเพื่อใช้เป็นกลไกหนึ่งในการขับเคลื่อนผลักดันไปสู่เป้าหมายที่วางไว้ ด้านองค์กรด้านไซเบอร์ที่จะจัดตั้งขึ้นมา หากปล่อยปละละเลยให้เป็นไปตามยถากรรม ต้องดิ้นรณตามลำพัง ขาดการสนับสนุนผลักดันเท่าที่ควร ก็จะขาดประสิทธิภาพเท่าที่ควร และเป็นการสูญเปล่าทั้งเวลา ทรัพยากร และบุคคลากร ดังนั้นผู้บังคับบัญชาและหน่วยงานที่เกี่ยวข้องและรับผิดชอบการจัดตั้งองค์กรขึ้นมา จะต้องมีบทบาทสำคัญในการกำหนดรูปแบบ วิถีทาง และทิศทางขององค์กร เพื่อเสริมสร้างความเชื่อมั่นของคนในองค์กร และความเชื่อถือ การยอมรับของบุคคลและหน่วยงานภายนอก ด้านการปฏิบัติการ หากขาดการส่งเสริมสนับสนุน และการผลักดันในด้านต่างๆ โดยเฉพาะงบประมาณ ก็เป็นไปได้ยากที่จะทำให้เกิดผลสัมฤทธิ์ของการปฏิบัติการ ให้เป็นไปตามแผนงาน/โครงการ และกรอบการทำงานที่วางไว้ ถึงแม้จะทุ่มเทความพยายามอุตสาหะด้านกำลังคนและทรัพยากรของหน่วยที่มีอยู่เพียงไรก็เป็นไปได้อย่างล่าช้าไม่ทันกาล ก่อให้เกิดความเหนื่อยล้า เบื่อหน่าย ท้อถอย และหมดกำลังใจไปในที่สุด ดังนั้น ผู้บังคับบัญชา หน่วยงาน และคณะกรรมการที่เกี่ยวข้องจะต้องเข้ามามีบทบาทสำคัญในการส่งเสริม สนับสนุน และผลักดันให้เกิดการขับเคลื่อนไปข้างหน้าอย่างรวดเร็ว เพื่อให้บรรลุเป้าหมายที่วางไว้ สุดท้ายด้านการประเมินผล นับเป็นปัจจัยสำคัญและเป็นตัวชี้วัดความสำเร็จหรือความล้มเหลวของนโยบาย  ว่าเกิดจากปัจจัยความสำเร็จอะไร หรือปัญหาอุปสรรค ข้อขัดข้อง ข้อจำกัด รวมถึง ต้นเหตุของปัญหาว่าเกิดจากหน่วยเหนือ หน่วยสนับสนุน หรือหน่วยปฏิบัติ  เพื่อประเมินปัจจัยความพร้อมของการดำเนินการรับมือกับภัยคุกคามด้านไซเบอร์ ต่อไป
ในด้านวงการทหาร โดยเฉพาะกองทัพในหลายๆ ประเทศที่มีความเจริญก้าวหน้าแล้ว จะมองเห็นความสำคัญของการกำหนดหน้าที่ความรับผิดชอบของหน่วยทหาร เพื่อเตรียมการปฏิบัติภารกิจในอาณาบริเวณของพื้นที่ปฏิบัติการทางทหาร ทั้ง 4 - 5 โดเมน โดย โดเมนภาคพื้นดิน ( Land Domain ) จะมีกองทัพภาคและกองกำลังภาคพื้นดินรับผิดชอบ  , โดเมนภาคพื้นน้ำ ( Sea Domain ) จะมีกองเรือทัพภาคและกองกำลังทางเรือรับผิดชอบ , โดเมนห้วงอากาศ ( Air Domain )  จะมีกองบิน ระบบขีปนาวุธพิสัยใกล้ และหน่วยป้องกันภัยทางอากาศรับผิดชอบ , โดเมนห้วงอวกาศ ( Space Domain ) จะมีระบบดาวเทียมและขีปนาวุธพิสัยไกลรับผิดชอบ และโดเมนไซเบอร์ ( Cyber Domain ) จะมีหน่วยบัญชาการไซเบอร์รับผิดชอบในการระวังป้องกันภัยและการปฏิบัติการ สำหรับกองทัพบกเราปัจจุบันมีการแบ่งมอบหน่วยรับผิดชอบพื้นที่ปฏิบัติการ เช่นกันคือ  กองทัพภาค โดยมี แม่ทัพภาค ชั้นยศพลโท รับผิดชอบพื้นที่ปฏิบัติการทางทหาร ภาคพื้นดิน ( Land Domain ) หน่วยบัญชาการป้องกันภัยทางอากาศ ผู้บังคับบัญชาชั้นยศพลโท รับผิดชอบพื้นที่ปฏิบัติการทางทหาร ภาคพื้นอากาศ ( Air Domain ) หน่วยบัญชาการสงครามพิเศษ ผู้บังคับบัญชาชั้นยศพลโท รับผิดชอบพื้นที่ปฏิบัติการทางทหารพื้นที่พิเศษทั้งในและนอกประเทศ สำหรับพื้นที่ปฏิบัติการในโลกไซเบอร์ ( Cyber Domain ) ซึ่งมีความสำคัญยิ่งในยุคปัจจุบันและในอนาคต ในการเป็น ศูนย์ข้อมูลกลาง เป็นสมอง เป็นระบบประสาทในการสั่งการและควบคุมการปฏิบัติการทั้งโดเมนภาคพื้นดิน , โดเมนภาคพื้นน้ำ และโดเมนห้วงอวกาศ แต่ยังมิได้มีการกำหนดรูปแบบ โครงสร้างองค์กร วิถีทาง และทิศทางของ ศูนย์ไซเบอร์กองทัพบก อย่างจริงจัง ว่าควรจะเป็นเช่นไร หน้าที่และความรับผิดชอบควรจะเป็นระดับไหน คงมีแต่นโยบายให้ทดลองปฏิบัติงาน ภายใต้สภาพข้อจำกัดด้านกำลังพลและงบประเมาณ ทั้งๆ ที่ขีดความสามารถของกำลังพลในกองทัพปัจจุบัน มีความพร้อมในระดับปฏิบัติการได้จริงในการรับมือกับภัยคุกคามด้านไซเบอร์  จึงควรจะต้องมีการพิจารณาทบทวนนโยบายดังกล่าว ให้เกิดผลสัมฤทธิ์อย่างเป็นรูปธรรมโดยเร็วที่สุด

---------------------------------------